Les animaux en automne : apprendre le français avec le hérisson, l’écureuil et l’ours en 2026

Les animaux en automne : apprendre le français avec le hérisson, l’écureuil et l’ours en 2026

Les animaux en automne. Jesień to niezwykła pora roku – czas zmian w przyrodzie, spadających liści i przygotowań do zimy. W tym okresie zwierzęta podejmują różne strategie, aby przetrwać chłodne miesiące. Przyjrzymy się bliżej, jak jeż, wiewiórka i niedźwiedź radzą sobie jesienią. Zrobimy to nie tylko w języku polskim, ale i francuskim – ucząc się przy okazji nowych słów i zdań.

Tekst po francusku – L’automne et les animaux

En automne, la nature change beaucoup. Les feuilles des arbres deviennent jaunes, rouges et marron. Les journées sont plus courtes et les nuits sont plus fraîches. Les animaux savent qu’ils doivent se préparer pour l’hiver.

Le hérisson est un petit animal. En automne, il mange beaucoup d’insectes, de limaces et de vers. Il cherche un endroit tranquille dans les feuilles pour dormir. Quand il fait très froid, le hérisson hiberne. Il dort presque tout l’hiver sans se réveiller.

L’écureuil, au contraire, reste actif pendant l’hiver. En automne, il court dans les arbres et cherche des noisettes, des glands et des fruits secs. Il cache ses trésors dans la terre, sous les feuilles ou dans un trou d’arbre. Grâce à sa mémoire, l’écureuil retrouve ses cachettes en hiver. Mais parfois, il oublie quelques noisettes, et de nouveaux arbres peuvent pousser au printemps.

L’ours est beaucoup plus grand. En automne, il mange énormément. Il adore les poissons, le miel et les fruits. Il devient très gros pour avoir assez d’énergie. Quand la neige arrive, l’ours se cache dans une grotte. Là, il dort pendant plusieurs mois. On dit que l’ours fait une longue hibernation.

Chaque animal a sa stratégie. Le hérisson dort, l’écureuil cache ses noisettes et l’ours grossit avant de dormir. En automne, tous travaillent pour survivre à l’hiver.

Omówienie leksyki

Pory roku i pogoda

• l’automne (lotɔn) – jesień
• l’hiver (livɛr) – zima
• le printemps (lə prɛ̃tɑ̃) – wiosna
• l’été (lete) – lato
• la pluie (laplɥi) – deszcz
• le vent (lə vɑ̃) – wiatr
• le brouillard (lə bru.jaʀ) – mgła
• la neige (la nɛʒ) – śnieg
• le soleil (lə sɔlɛj) – słońce

Zdania:

• En automne, il pleut souvent. – Jesienią często pada.
• En hiver, il y a beaucoup de neige. – Zimą jest dużo śniegu.

Las i rośliny

• un arbre (ɛ̃n aʀbʀ) – drzewo
• une feuille (yn fœj) – liść
• les feuilles mortes (le fœj mɔʀt) – opadłe liście
• une branche (yn bʀɑ̃ʃ) – gałąź
• une forêt (yn fɔʀɛ) – las
• le bois (lə bwa) – drewno / las
• un champignon (ɛ̃ ʃɑ̃piɲɔ̃) – grzyb
• une châtaigne (yn ʃɑtɛɲ) – kasztan jadalny
• un marron (ɛ̃ maʀɔ̃) – kasztan (zwykły)
• un gland (ɛ̃ glɑ̃) – żołądź

Zdania:

• Les feuilles mortes tombent des arbres. – Opadłe liście spadają z drzew.
• Nous ramassons des champignons en forêt. – Zbieramy grzyby w lesie.

Zwierzęta jesienne

• le hérisson (lë erisɔ̃) – jeż
• l’écureuil (lekyrœj) – wiewiórka
• l’ours (lurs) – niedźwiedź
• le renard (lə ʀənaʀ) – lis
• le cerf (lə sɛʀf) – jeleń
• la biche (la biʃ) – łania
• le sanglier (lə sɑ̃glije) – dzik
• le loup (lə lu) – wilk
• l’oiseau (lwazo) – ptak
• la chouette (la ʃwɛt) – sowa

Zdania:

• L’écureuil cache des noisettes dans la terre. – Wiewiórka chowa orzechy w ziemi.
• Le renard traverse la forêt en automne. – Lis przemierza las jesienią.
• La chouette chante la nuit. – Sowa śpiewa nocą.

Jedzenie i zapasy zwierząt

• les noisettes (le nwazɛt) – orzechy laskowe
• les noix (le nwa) – orzechy włoskie
• les glands (le glɑ̃) – żołędzie
• les fruits secs (le frɥi sɛk) – suszone owoce
• le miel (lə mjɛl) – miód
• les baies (le bɛ) – jagody
• les champignons (le ʃɑ̃piɲɔ̃) – grzyby
• les pommes (le pɔm) – jabłka
• les poires (le pwaʀ) – gruszki

Zdania:

• L’ours adore le miel. – Niedźwiedź uwielbia miód.
• L’écureuil mange des noix et des noisettes. – Wiewiórka je orzechy i laskowe orzeszki.

Czynności jesienne

• manger (mɑ̃ʒe) – jeść
• dormir (dɔrmir) – spać
• hiberner (ibɛrne) – zimować
• chercher (ʃɛʀʃe) – szukać
• cacher (kaʃe) – chować
• ramasser (ʀamase) – zbierać
• courir (kuʀir) – biegać
• grossir (gʀosiʀ) – tyć
• préparer (pʀepaʀe) – przygotowywać
• se cacher (sə kaʃe) – chować się

Zdania:

• L’ours grossit avant l’hiver. – Niedźwiedź tyje przed zimą.
• Les enfants ramassent des feuilles dans le parc. – Dzieci zbierają liście w parku.

Przymiotniki przydatne w opisie jesieni

• jaune (ʒon) – żółty
• rouge (ʀuʒ) – czerwony
• marron (maʀɔ̃) – brązowy
• frais / fraîche (fʀɛ / fʀɛʃ) – chłodny/a
• froid / froide (fʀwa / fʀwad) – zimny/a
• doux / douce (du / dus) – łagodny/a
• calme (kalm) – spokojny/a
• sombre (sɔ̃bʀ) – ciemny/a

Zdania:

• Les feuilles sont rouges et jaunes. – Liście są czerwone i żółte.
• L’air est frais en automne. – Powietrze jesienią jest chłodne.

Zwroty i wyrażenia idiomatyczne

• Il fait froid. – Jest zimno.
• Il fait du vent. – Wieje wiatr.
• Il fait sombre tôt. – Szybko robi się ciemno.
• Les jours raccourcissent. – Dni stają się krótsze.
• Les feuilles tombent. – Liście spadają.

Omówienie gramatyki

Czas teraźniejszy (Présent de l’indicatif)

To podstawowy czas, który opisuje fakty i zwyczaje. W tekście o jesieni używaliśmy go, aby pokazać, co zwierzęta robią każdego roku.

Przykłady:

• Le hérisson dort en hiver. – Jeż śpi zimą.
• L’écureuil cache des noisettes. – Wiewiórka chowa orzechy.
• L’ours mange beaucoup en automne. – Niedźwiedź dużo je jesienią.

👉 Warto zwrócić uwagę, że czasowniki -er (np. manger, chercher, cacher) mają regularną odmianę, a czasowniki -ir(np. dormir) oraz niektóre nieregularne (être, avoir) wymagają zapamiętania.

Tabela odmiany wybranych czasowników:

Zdania porównawcze

Do porównywania zwierząt używamy konstrukcji:

• plus … que – bardziej … niż
• moins … que – mniej … niż
• aussi … que – tak … jak

Przykłady:

• Le hérisson est plus petit que l’ours. – Jeż jest mniejszy niż niedźwiedź.
• L’écureuil est aussi actif que l’oiseau en automne. – Wiewiórka jest tak samo aktywna jak ptak jesienią.
• L’ours est moins rapide que l’écureuil. – Niedźwiedź jest mniej szybki niż wiewiórka.

Okoliczniki czasu

Jesienią często opisujemy czynności, które dzieją się w określonym czasie.

• en automne – jesienią
• en hiver – zimą
• au printemps – na wiosnę
• en été – latem

Przykłady:

• En automne, les feuilles tombent. – Jesienią liście spadają.
• En hiver, il fait froid. – Zimą jest zimno.

Zdania z „il y a”

„Il y a” oznacza „jest/są” i można je stosować w każdej sytuacji.

Przykłady:

• Il y a beaucoup de feuilles dans la forêt. – W lesie jest dużo liści.
• Il y a un hérisson sous l’arbre. – Pod drzewem jest jeż.

Tryb rozkazujący (Impératif)

Do nauki francuskiego warto dodać też tryb rozkazujący, który przyda się w ćwiczeniach.

Przykłady:

• Regarde le hérisson ! – Spójrz na jeża!
• Cache les noisettes ! – Schowaj orzechy!
• Dors dans la grotte ! – Śpij w jaskini!

Ćwiczenia

Ćwiczenie 1 – Uzupełnij zdania

1. En automne, le hérisson ______ dans les feuilles. (hiberner / cacher)
2. L’écureuil ______ des noisettes. (manger / cacher)
3. L’ours se cache dans une ______. (forêt / grotte)
4. En hiver, le hérisson ______ tout le temps. (dormir / courir)

Klucz: 1. hiberne, 2. cache, 3. grotte, 4. dort

Ćwiczenie 2 – Połącz słowa francuskie z polskimi

1. le hérisson – c) jeż
2. l’ours – b) niedźwiedź
3. les feuilles – d) liście
4. la grotte – a) jaskinia

Ćwiczenie 3 – Pytania do tekstu

1. Que fait le hérisson en hiver ? – Le hérisson hiberne en hiver.
2. Que cache l’écureuil ? – L’écureuil cache des noisettes.
3. Où dort l’ours en hiver ? – L’ours dort dans une grotte.

Podsumowanie

Jesień to czas, gdy zwierzęta szykują się do zimy w różny sposób: jeż zasypia, wiewiórka robi zapasy, a niedźwiedź gromadzi tłuszcz. Dzięki temu artykułowi poznaliśmy ich zwyczaje, a jednocześnie nauczyliśmy się francuskiego słownictwa, prostych zdań i gramatyki związanej z jesienią.