Joanna d’Arc urodziła się 6 stycznia 1412 w Domrémy-la-Pucelle i zmarła 30 maja 1431 w Rouen. Była młodą kobietą, która ogłosiła misję od Boga i odmieniła bieg konfliktu we Francji.
Jej udział w przełamaniu oblężenia Orleanu i doprowadzeniu do koronacji Karola VII w Reims uczynił ją symbolem oporu i nadziei dla całego kraju. Spalona na stosie w wieku dziewiętnastu lat, została później zrehabilitowana i kanonizowana.
W tekście przyjrzymy się źródłom, protokołom procesowym i relacjom świadków, by oddzielić legendę od faktów. Zachęcam też do sięgnięcia po materiały językowe, np. Joanna d’Arc – wpis na Wikipedii oraz zasoby do nauki francuskiego na stronie Bonjour de France, co ułatwi lekturę źródeł w oryginale.
Cele przewodnika to rzetelna chronologia, omówienie głównych epizodów (Domrémy, audiencja w Chinon, Poitiers, kampania nad Loarą, proces w Rouen) oraz wyjaśnienie znaczenia religijnego i politycznego postaci.
Kluczowe wnioski
- Postać łączy w sobie wątek religijny i narodowy.
- Jej działania podniosły morale i przeszły w polityczny sukces.
- Procesy i rehabilitacja są źródłem wielu dokumentów historycznych.
- Beatyfikacja i kanonizacja utrwaliły kult i pamięć.
- Materiały językowe pomagają zrozumieć francuskie źródła historyczne.
Wojna stuletnia: tło konfliktu i sytuacja Francji przed 1429 rokiem
Na początku XV wieku spór o sukcesję do tronu zamienił się w długotrwały konflikt, który zniszczył stabilność państwa. Okres ten obejmował lata 1337–1453 i wiele bitew, w których Anglicy zyskali przewagę.
Fazy konfliktu widoczne są od Crécy (1346) po Azincourt (1415). Taktyka angielskich łuczników i polityka spalonej ziemi osłabiły gospodarkę i morale.
Traktat w Troyes (1420) był kluczowy: Izabela Bawarska uznała sukcesję Henryka V, co wykluczyło delfina i podkopało pozycję Karola VII. Po śmierci Karola VI i Henryka V w 1422 roku nominalnym królem został Henryk VI.
| Rok | Wydarzenie | Skutek |
|---|---|---|
| 1415 | Azincourt | Przewaga militarna Anglików |
| 1420 | Traktat w Troyes | Marginalizacja delfina, sojusz angielsko-burgundzki |
| 1422 | Śmierć królów | Małoletni Henryk VI jako król, regencja Bedforda |
W latach 1420–1428 północ Francji była pod kontrolą angielsko-burgundzką. Paryż i Reims znalazły się poza zwierzchnictwem lojalnego króla, a oblężenie strategicznego miasta podkreślało kryzys legitymizacji.
Opisane okoliczności tworzyły scenę dla zmiany narracji i działań, które odnowiły władzę centralną. Więcej materiałów i słownictwa historycznego znajdziesz na Bonjour de France oraz w artykule o Wojna stuletnia.
Domrémy, rodzina i widzenia „przez Boga”
Domrémy było miejscem, gdzie codzienność graniczyła z niepewnością, a młoda mieszkanka szybko poznała smak przemocy i nadziei. Urodzona 6 stycznia 1412 roku w rodzinie Jacques’a i Izabeli, wychowała się na pograniczu Lotaryngii, wsi wiernej Koronie, otoczonej ziemiami burgundzkimi.
Wiek, pochodzenie i realia pogranicza burgundzkiego
Rodzina miała chłopskie korzenie, a życie ludzi na wsi było naznaczone najazdami i pożarami. Wieś bywała napadana i choć raz spalona, suchy chleb i ciężka praca kształtowały charakter młodzieży.
Pierwsze głosy: św. Michał, św. Katarzyna, św. Małgorzata
W wieku około 12–13 lat zaczęła relacjonować widzenia św. Michała, św. Katarzyny i św. Małgorzaty, które miały powierzyć misję wyzwolenia kraju i doprowadzenia delfina do Reims. Złożyła śluby dziewictwa i wykazywała religijną gorliwość, co budowało jej wiarygodność w oczach wiernych i duchownych.
- Pochodzenie: chłopska rodzina z Domrémy.
- Warunki: najazdy, pożary, stałe zagrożenie.
- Widzenia: głosy „przez boga” w wieku lat około 12–13.
W wieku 16 lat rozpoczęła poszukiwania drogi do delfina. Dziś nauka języka francuskiego ułatwia czytanie źródeł o Domrémy i widzeniach — zobacz Język francuski dla Polaków na stronie Bonjour de France.
Droga do delfina: Vaucouleurs, Chinon i badanie w Poitiers
Droga ku dworowi delfina zaczęła się od uporu w garnizonie Vaucouleurs. W wieku 16–17 lat młoda posłanka prosiła Roberta de Baudricourta o eskortę. Usłyszała odmowę, potem wróciła i tym razem zdobyła wsparcie po wieści o porażce Francuzów.
„W imię Boga, zbyt się ociągasz…”
Eskorta zaprowadziła ją do Chinon — miasta, gdzie odbyła się audiencja u karola vii. Król przeprowadził testy wiarygodności. Potem skierowano sprawę do komisji w Poitiers.
Komisja w Poitiers: próbka i “korzystne domniemanie”
Duchowni badali moralność, ortodoksję i źródło natchnienia. Werdykt przyjął ostrożne korzystne domniemanie co do jej misji. Zalecili próbę wojskową jako ostateczne rozstrzygnięcie.
- Determinacja w Vaucouleurs: dwie próby i przełom.
- Podróż w męskim stroju dla bezpieczeństwa.
- Audiencja w Chinon i rola króla w weryfikacji.
- Komisja w Poitiers redukuje ryzyko oskarżeń o czary.
Przygotowania do udziału w wyprawie obejmowały zbroję, koń i sztandar — elementy o znaczeniu symbolicznym i praktycznym. Dla lepszego rozumienia dokumentów z Poitiers polecam słowniczek terminów kościelnych.
Orlean 1429: dziewięć dni, które zmieniły bieg wojny
Przybycie 29 kwietnia 1429 roku zadziałało jak impuls. Po pięciu miesiącach oblężenia morale mieszkańców i obrońców znacząco wzrosło.
Przełamanie blokady i działania na redutach
Ataki skoordynowano na mosty i reduty. Milicja miasta, garnizon i świeże oddziały wspólnie nacierały.
W efekcie kolejnych akcji pozycje angielskie zaczęły się cofać. Po dziewięciu dniach oblężenie zostało zniesione, a zwycięstwo stało się faktem.
Les Tourelles: rana, powrót i sztandar
Kulminacja nastąpiła 7 maja przy Les Tourelles. Bohaterka została ranna, lecz szybko wróciła pod mur i ponownie niosła sztandar.
Ten gest podniósł morale i zbudował legendę, która następnego dnia rozprzestrzeniła się po okolicy.
Rola symbolu versus realne dowodzenie
Historycy spierają się o zakres bezpośredniego dowodzenia. Wiadomo jednak, że wpływ na ducha walki był niepodważalny.
W ten sposób zwycięstwo w mieście otworzyło drogę operacjom nad Loarą i zmieniło balans sił.
- Data przybycia: 29 kwietnia 1429 roku — punkt zwrotny.
- Les Tourelles: rana i powrót pod mury.
- Udział mieszkańców: synergiczna obrona miasta.
| Data | Wydarzenie | Skutek |
|---|---|---|
| 29 IV 1429 | Przybycie posiłków i impuls | Wzrost morale obrony |
| 3–6 V 1429 | Ataki na reduty i mosty | Osłabienie pozycji angielskich |
| 7 V 1429 | Les Tourelles: rana i powrót | Symboliczne przewodzenie, dalsze natarcia |
| 8–9 V 1429 | Zniesienie oblężenia | Otwarcie kampanii nad Loarą |
Osoby zainteresowane słownictwem bitewnym i miejskim znajdą pomocne materiały na Język francuski dla Polaków, które ułatwiają lekturę źródeł z 1429 roku.
Kampania nad Loarą: Jargeau, Meung, Beaugency i zwycięstwo pod Patay
W czerwcu 1429 roku francuska ofensywa przekształciła się w łańcuch szybkich działań nad Loarą. Szybkie ataki na mosty i punkty przepraw spinały operacje w zwartą sekwencję, która dostarczała sukcesów następnego dnia.
Mosty Loary i sekwencja uderzeń
Uderzenia w Jargeau, Meung i Beaugency koncentrowały się na kontrolowaniu przepraw. Taka logika wykluczała odpoczynek przeciwnika i utrzymywała presję.
Patay — odwrócenie schematu
18 czerwca pod Patay Francuzi rozbili siły angielskie; straty przeciwnika oceniono na około 2200 zabitych, rannych i jeńców. Bitwa stała się symbolicznym rewanżem za Azincourt.
Charakter walki nad Loarą to manewry, inicjatywa i szybkie decyje. Rola joanny d’arc polegała na mobilizacji ducha bojowego; nawet gdy nie dowodziła formalnie, inspirowała działania.
- Skutek strategiczny: otwarcie drogi na Reims i wzmocnienie pozycji karola vii.
- Psychologia: tym razem przewaga moralna była po stronie Francuzów.
Te zwycięstwa zmieniły bieg wojny i przygotowały polityczną legitymizację delfina. Wieści o sukcesach krążyły szybko po miastach, wzmacniając poparcie dla kampanii.
Reims i koronacja Karola VII: polityczne skutki zwycięstw
Otwarcie bram i droga do katedry w Reims były punktem kulminacyjnym kampanii z 1429 roku.
List do Filipa Dobrego i otwarcie bram
Po serii zwycięstw Burgundczycy ustąpili, a miasto otworzyło bramy. 16 lipca 1429 roku odbyła się koronacja, która potwierdziła tytuł króla Francji.
Karol VII został namaszczony zgodnie z tradycją. Obecność Joanny d’Arc przy królu wzmocniła przekaz jedności. Akt w Reims zmienił percepcję elit i ludu.
- Tradycja: koronacja w Reims dawała sakralne potwierdzenie praw do tronu.
- Dyplomacja: list do Filipa Dobrego i zmiana sojuszy otworzyły drogę do katedry.
- Skutek: dzień koronacji wzmocnił wizerunek Karola VII jako króla Francji i sygnalizował odnowienie monarchii w kontekście wojny stuletniej.
| Data | Wydarzenie | Polityczny efekt |
|---|---|---|
| 16 VII 1429 | Koronacja w Reims | Legitymizacja króla, wzrost autorytetu |
| lipiec 1429 | Otwarcie bram miasta | Uznanie władzy centralnej |
| po kampanii | List do Filipa Dobrego | Stabilizacja sojuszy i zmiana równowagi sił |
Dla lepszego zrozumienia ceremoniału koronacyjnego warto zapoznać się ze słownictwem i materiałami na Bonjour de France.
Paryż i dalsze walki: granice sukcesów Joanny
Próba wejścia do Paryża ukazała wyraźne ograniczenia kampanii z 1429 roku. Miasto było silnie kontrolowane przez siły angielsko-burgundzkie, a operacje wymagały logistycznego zaplecza i politycznych ustaleń.
Podczas szturmu doszło do chaosu: obrońcy użyli kusz, a jedna z ran odniesionych w nogę zmusiła do odwrotu. Rozkaz wycofania pokazał, że nawet po koronacji nie każda ofensywa daje natychmiastowy wynik.
Dlaczego Paryż nie upadł w 1429 roku? Brak zaopatrzenia, skomplikowana topografia miejskich fortyfikacji i napięcia polityczne wokół roli króla hamowały dalsze natarcia.
Wnioski są proste: potrzeba konsolidacji zwycięstw, łańcucha dostaw i dyplomatycznych kroków przed kolejnymi oblężeniami. Porażka osłabiła morale jedynie tymczasowo, nie anulując zdobyczy z kampanii nad Loarą.
Aby poznać terminologię militarną i topografię stolicy, warto skorzystać z zasobów Język francuski dla Polaków oraz z tekstu o królach z dynastii.
Pojmanie, proces i oskarżenie o herezję
Los bohaterki zmienił się nagle podczas walk pod Compiègne w 1430 roku. Podczas starcia została schwytana przez Burgundczyków, którzy sprzedali ją Anglikom. To pojmanie miało na celu zdławić symbol nadziei i odwrócić bieg walki.
Compiègne 1430: zdrada losu i angielska niewola
Przekazanie jeńca Anglikom otworzyło drogę do procesu politycznego. W Rouen sprawę prowadziła komisja pod kontrolą władz okupacyjnych.
„Czy jesteś w stanie Łaski?” – teologiczna pułapka i odpowiedź
Podczas przesłuchań zadano pytanie o stan łaski. To była pułapka teologiczna: odpowiedź mogła natychmiast skazać na herezję.
Odpowiedź oskarżonej była wyważona i skomplikowana. Dzięki temu uniknęła natychmiastowego potępienia, choć presja rosła.
Protokóły, wyrok i presja polityczna podczas jej procesu
Proces (rozpoczęty 9 stycznia 1431 roku) odbywał się w warunkach więzienia świeckiego. Odmówiono apelacji do papieża i manipulowano protokołami.
Zarzuty o herezję obejmowały widzenia, noszenie męskiego stroju i rzekome przekroczenia doktryny. Celem było zdyskredytowanie posłannictwa i złamanie duchowego wpływu na ludzi.
Rola duchownych była ambiwalentna: niektórzy ulegali groźbom, inni mieli wątpliwości co do legalności postępowania. Polityczna presja króla i administracji angielskiej wpłynęła na interpretację dowodów.
W dokumentach pojawiły się zapisy, że przyznała się lub że przyznała się winy, lecz badanie protokołów ujawniło naciski i wymuszenia. W wieku lat dziewiętnastu ta młoda postać stanęła przed surowym wyrokiem, który miał zniszczyć ikonę oporu.
Dla zrozumienia terminologii prawnej i teologicznej warto zajrzeć na Język francuski dla Polaków.
Śmierć na stosie: Rouen, 30 maja 1431 roku
30 maja 1431 roku plac w Rouen stał się miejscem, gdzie polityka i religia przecięły się ostatecznie. Wyrok skazujący doprowadził do publicznej egzekucji, która została przeprowadzona mimo wątpliwości proceduralnych.
Ostatnie dni i świadectwa z placu
W ostatnich dniach przed wyrokiem podejmowano decyzje procesowe, które zakończyły się skazaniem. Świadkowie z placu mówili o modlitwie i pogodnym zachowaniu skazanej.
„Przyznała się winy” — tak zanotowano w protokołach, lecz relacje sugerują nacisk i groźbę natychmiastowej kary.
Egzekucja i znaczenie społeczno-religijne
Egzekucja na stosie była wykonana przez władze świeckie w dniu śmierci. Rytuały kary łączono z demonstracją władzy okupanta.
W wieku lat 19 fakt skazania tylko wzmocnił potem kult męczeństwa. Reakcje ludności obejmowały ból, sprzeciw i narastające legendy.
- Przebieg: ostatnie decyzje procesowe i publiczny wyrok.
- Świadectwa: modlitwa, ostatnie słowa, wątpliwości co do „przyznała się winy”.
- Skutek: umocnienie symbolu oporu i długofalowa pamięć.
| Data | Wydarzenie | Skutek |
|---|---|---|
| 30 maja 1431 | Wyrok i egzekucja na stosie | Publiczne wykonanie kary, wzrost kultu męczennika |
| ostatnie dni przed wyrokiem | Przesłuchania i wymuszenia | Relacje świadków kwestionują dobrowolność przyznania się |
| po egzekucji | Pamięć i kult | Wzmocnienie narracji o sprawiedliwości sprawy francuskiej |
Teksty prawne i terminy religijne pomagające zrozumieć tamte procedury dostępne są w glosariuszu Język francuski dla Polaków. Data maja 1431 pozostała w kalendarzu pamięci jako symbol męczeństwa.
Rehabilitacja, beatyfikacja i kanonizacja: droga ku świętości
Po śmierci jej sprawa nie zniknęła — zaczęła się długa rewizja, która zmieniła bieg pamięci narodowej. Przez kolejne lata dokumenty i zeznania były ponownie analizowane, by wykazać naruszenia formalne przy wyroku z 1431 roku.
Rewizja i unieważnienie wyroku w latach 1452-1456
Inicjatywa rewizji zebrała dowody o proceduralnych uchybieniach. Komisja uznała proces w Rouen za sprzeczny z prawem i unieważniła wyrok w latach 1452–1456.
Orzeczenie przywróciło imię i nazwało ją męczennicą. Ten krok po kilku lat dał podstawę do odnowienia kultu.
Beatyfikacja 1909 i kanonizacja 1920 — patronka Francji
Beatyfikacja odbyła się 18 kwietnia 1909 roku w Notre‑Dame, a kanonizacja nastąpiła 16 maja 1920 roku w Bazylice św. Piotra. Te akty Kościoła podkreśliły związek pamięci o zwycięstwach i duchowym świadectwie.
- 11 marca 1922 — dekret o patronacie, potwierdzający status jako drugorzędna patronka Francji obok Wniebowziętej.
- Pamięć liturgiczna przypada na 30 maja — datę śmierci z 1431 roku, która uświęcono w kalendarzu.
Oficjalne akty Kościoła miały znaczenie dla badań nad jej życiem i dla recepcji historycznej.
Dla terminologii kościelnej (beatyfikacja, kanonizacja) polecam materiały Język francuski dla Polaków, które ułatwiają lekturę aktów i dokumentów o króla francji i o joanny d’arc.
Dziedzictwo Joanny d’Arc: historia, legenda i nauka języka francuskiego
Jej postać stała się punktem odniesienia dla artystów, kronikarzy i nauczycieli języka. Pamięć łączy fakty historyczne z warstwą legendy i kultu, co ułatwia przekaz młodszym pokoleniom.
Od Orleanu po kulturę: symbole, pamięć i nauczanie o Francji
Bonjour de France oferuje materiały, które łączą historię z praktyką językową. Dzięki temu łatwiej zrozumieć źródła i kontekst działań, opisów bramy miast czy tekstów o wojny stuletniej.
- Interpretacje przez ludzi: od kronik po współczesne biografie — postać „dziewicy” zyskuje różne odczytania.
- Miasta-symboly: Orlean, Reims i Rouen — ich bramy i katedry to przestrzeń pamięci i edukacji.
- Pamięć i wojnę: co przetrwało w wyobraźni zbiorowej, a co wymaga krytycznej analizy.
- Kontekst religijny: od widzeń przez boga do roli męczeństwa w kulturze kraju.
- Metoda nauczania: tak jak dawniej sztandar jednoczył, tak dziś łączenie historii z językiem wzmacnia wiedzę — ten sposób nauki rekomendują lekcje na Bonjour de France.
Symbole — miecz, sztandar, lanca — funkcjonują w sztuce i obchodach, zwłaszcza przy wspomnieniu 30 maja roku śmierci. Poznanie języka otwiera dostęp do archiwów i wystaw, co wzmacnia więź z dziedzictwem.
Wniosek
Wniosek
Postać przełomu z 1429 roku połączyła działania militarne i symboliczne. Dzięki temu karola vii odzyskał legitymizację jako króla francji, a traktatu z Troyes skutki zaczęto powoli odwracać. Misji nie da się oddzielić od kontekstu konfliktu i politycznych podziałów.
Tragiczny finał — śmierci na stosie i wyrok za herezję w Rouen — pokazał, jak prawo bywa nadużywane. W latach 1452–1456 wyrok unieważniono, co przypomina siłę rewizji i historycznej korekty.
Razem religia, polityka i działania zbrojne ukształtowały legendę. Dla dalszej nauki języka i źródeł polecam Bonjour de France. Krytyczne czytanie źródeł pomoże zrozumieć śmierci, stosie i sens tej historii, dziś ważnej dla pamięci i edukacji.
FAQ
Kim była Joanna d’Arc i dlaczego jest uznawana za świętą i bohaterkę narodową?
Była młodą kobietą z Domrémy, która twierdziła, że otrzymała wizje od świętych, i poprowadziła francuskie oddziały do kluczowych zwycięstw w 1429 roku. Dzięki sukcesom wojskowym przyczyniła się do koronacji Karola VII, a po śmierci została poddana procesowi i spalona w 1431 roku. Jej rewizja procesu oraz późniejsza beatyfikacja i kanonizacja utrwaliły jej status świętej i symbolu jedności narodowej.
Jakie było tło konfliktu przed 1429 rokiem podczas wojny stuletniej?
Konflikt wynikał ze sporów o sukcesję do tronu francuskiego i rywalizacji między Anglią a Francją. Po bitwach pod Crécy i Azincourt oraz traktacie w Troyes sytuacja Francji stała się trudna, a delfin Karol VII był marginalizowany. To z tego kryzysu wyłoniła się potrzeba odbicia inicjatywy, co zbiegło się z pojawieniem się młodej działaczki wojennej.
Skąd pochodziła i jakie miała pochodzenie społeczno-kulturowe?
Pochodziła z wioski Domrémy, na pograniczu burgundzkim. Urodziła się w rodzinie chłopskiej; wiek w chwili działań wojennych pozwalał na ocenę jej odwagi i determinacji w kontekście ówczesnych realiów społecznych i konfliktu regionalnego.
Jakie wizje i głosy towarzyszyły jej misji?
Twierdziła, że słyszała głosy św. Michała, św. Katarzyny i św. Małgorzaty, które nakazywały jej wesprzeć delfina i przywrócić porządek w kraju. Te nadprzyrodzone doświadczenia stały się centralnym elementem jej obrony oraz późniejszych debat teologicznych podczas procesu.
W jaki sposób przekonała delfina Karola VII i zdobyła poparcie wojskowe?
Jej droga prowadziła przez Vaucouleurs i Chinon, gdzie spotkała delfina. Badanie w Poitiers i opinie ekspertów religijnych dały jej korzystne domniemanie misji. Determinacja w Vaucouleurs i autentyczny przekaz przekonały część dworu do udzielenia wsparcia.
Co wydarzyło się w Orleans w 1429 roku i dlaczego to przełom?
Przybyła 29 kwietnia 1429 roku i przyczyniła się do przełamania oblężenia, trwającego wcześniej nadziei miasta. Walki o Les Tourelles, jej rana i powrót na mury symbolizują odwagę oraz podniosły morale wojsk francuskich.
Jak przebiegała kampania nad Loarą i jakie były jej konsekwencje?
Po wyzwoleniu Orleans nastąpiły kolejne zwycięstwa: Jargeau, Meung, Beaugency, a potem decydujące starcie pod Patay. Szybkie działania nad mostami Loary i zwycięstwa „następnego dnia” odwróciły losy kampanii i złamały przewagę angielską.
Jak zwycięstwa wpłynęły na koronację Karola VII w Reims?
Sukcesy militarne otworzyły drogę do Reims, co miało ogromne znaczenie polityczne. Koronacja Karola VII umocniła jego legitymizację i osłabiła pozycję angielską oraz burgundzką w kwestii sukcesji.
Jaki był zasięg jej wpływu w Paryżu i dalszych walkach?
Choć jej obecność podniosła morale, wpływ na trwałe oswobodzenie Paryża był ograniczony. Sukcesy nie przełożyły się natychmiast na całkowite wyparcie obcych sił z kraju, a granice osiągnięć politycznych były złożone.
Jak doszło do jej pojmania i na czym opierały się oskarżenia o herezję?
Została pojmana przy Compiègne w 1430 roku i sprzedana Anglikom. Podczas procesu wykorzystywano pytania teologiczne, jak „Czy jesteś w stanie łaski?”, by postawić ją w pułapce. Dokumentacja procesu, presja polityczna i obciążające protokoły doprowadziły do skazania.
Co wydarzyło się podczas wyroku i egzekucji w Rouen 30 maja 1431 roku?
Ostateczny wyrok skazał ją za herezję; na placu publicznym w Rouen została spalona. Niektóre relacje mówią, że „przyznała się winy” pod naciskiem, jednak świadectwa różnią się co do szczegółów jej postawy w chwili egzekucji.
Jak przebiegała rehabilitacja i proces unieważnienia wyroku?
W latach 1452–1456 przeprowadzono rewizję sprawy, która doprowadziła do unieważnienia wcześniejszego wyroku. Proces ten podkreślił polityczny charakter oskarżeń i przywrócił dobre imię ofiary.
Kiedy nastąpiła beatyfikacja i kanonizacja, i jakie znaczenie mają te akty?
Beatyfikacja miała miejsce w 1909 roku, a kanonizacja w 1920 roku. Te formalne akty uznały ją za patronkę Francji i potwierdziły jej kult jako przykład odwagi, wiary i poświęcenia.
Jakie jest dziedzictwo tej postaci dla historii i nauczania języka francuskiego?
Jej postać przeszła do kultury jako symbol oporu, jedności i patriotyzmu. W edukacji i materiałach do nauki francuskiego (np. Bonjour de France) wykorzystuje się jej historię jako punkt odniesienia do omawiania historii kraju, języka i wartości obywatelskich.
Jakie dodatkowe frazy kluczowe warto znać, studiując jej życie i epokę?
Przydatne słowa to: delfin Karol VII, traktat w Troyes, oblężenie Orleanu, Patay, Compiègne, proces w Rouen, rehabilitacja 1456, beatyfikacja 1909, kanonizacja 1920, Domrémy, św. Michał, św. Katarzyna, św. Małgorzata, koronacja w Reims.
