7 rzeczy, które musisz wiedzieć o zaimkach względnych w języku francuskim

7 rzeczy, które musisz wiedzieć o zaimkach względnych w języku francuskim

Poznaj 7 rzeczy, które musisz wiedzieć o zaimkach względnych w języku francuskim. Zaimki względne w języku francuskim to niezwykle przydatne narzędzia gramatyczne, które pozwalają łączyć zdania, unikać powtórzeń i nadawać wypowiedziom logiczny, spójny charakter. Ich opanowanie to krok milowy w kierunku płynnego posługiwania się językiem francuskim — zarówno w piśmie, jak i w mowie. W tym artykule poznasz najważniejsze fakty o zaimkach względnych, praktyczne wskazówki oraz typowe błędy, których warto unikać.

Czym są zaimki względne i dlaczego ich używamy?

Zaimki względne (les pronoms relatifs) pełnią funkcję łączników pomiędzy zdaniem nadrzędnym a zdaniem podrzędnym. Dzięki nim możemy wprowadzić dodatkową informację o osobie, rzeczy lub pojęciu, o którym mówimy.

Zamiast powtarzać rzeczownik, używamy zaimka:

Je connais un homme. Cet homme est médecin.
→ Je connais un homme qui est médecin.
(Znam mężczyznę, który jest lekarzem.)

Zaimki względne nie tylko wzbogacają stylistykę wypowiedzi, ale też pozwalają na precyzyjne określenie, o czym lub o kim mówimy. W języku francuskim znajomość zaimków względnych jest również wymagana na poziomie A2 i B1 według Europejskiego Systemu Opisu Kształcenia Językowego.

Najważniejsze zaimki względne: qui, que, dont, où

QUI

Zastępuje podmiot w zdaniu podrzędnym. Używany, gdy następuje po nim czasownik.

Przykłady:

• L’étudiant qui parle est mon cousin.
• La voiture qui est garée devant la maison est à moi.

Nie skraca się do apostrofu przed samogłoską – np. qui a zostaje w całości.

QUE

Zastępuje dopełnienie bliższe. W przeciwieństwie do qui, występuje przed podmiotem.

Przykłady:

• La robe que tu portes est jolie.
• Les films que nous avons vus étaient ennuyeux.

Uwaga: que przed samogłoską ulega elizji:
que elle → qu’elle, que il → qu’il

DONT

Zastępuje wyrażenia z przyimkiem de, a jego użycie oszczędza wiele słów.

Typowe konstrukcje:

• parler de qqch
• avoir besoin de qqch
• se souvenir de qqch
• être fier de qqn

Przykłady:

• C’est le professeur dont je t’ai parlé.
• Voici une idée dont j’ai besoin.

OÙ

Odnosi się do miejsca lub czasu. Odpowiada polskiemu „gdzie”, „w którym”, „kiedy”.

Przykłady:

• L’année où j’ai obtenu mon diplôme.
• La maison où j’ai grandi.

Pamiętaj: où to nie tylko „gdzie”! Może oznaczać też „kiedy”, jeśli odnosi się do czasu.

Różnica między qui a que – na co zwrócić uwagę?

Największym wyzwaniem dla uczących się jest właściwe rozróżnienie qui i que. Pomocna może być analiza składni zdania podrzędnego:

• Jeśli po zaimku względnym stoi czasownik → użyj qui
• Jeśli po zaimku względnym stoi podmiot → użyj que

Porównanie:

• L’homme qui parle est médecin. (On mówi → podmiot → qui)
• Le film que j’ai vu hier est formidable. (Ja widziałem film → dopełnienie → que)

Ćwiczenie:

Popraw zdania, wybierając odpowiedni zaimek:

1. Le chat ___ dort est mignon.
2. Le livre ___ j’ai acheté est en anglais.
3. La femme ___ arrive est journaliste.

Odpowiedzi:

1. qui, 2. que, 3. qui

Zastosowanie i niuanse zaimka dont

Zaimka dont używamy nie tylko wtedy, gdy czasownik łączy się z „de”, ale też przy wyrażeniach idiomatycznych.

Typowe wyrażenia z „de”:

• avoir envie de (mieć ochotę na)
• rêver de (marzyć o)
• s’occuper de (zajmować się)
• parler de (mówić o)

Przykłady zdań:

• Les enfants dont je m’occupe sont adorables.
• C’est une chose dont je rêve depuis longtemps.

Uwaga: dont może również oznaczać „z których” lub „spośród których”:

• Ils ont trois enfants, dont deux sont médecins.
  (Mają troje dzieci, z których dwoje to lekarze.)

Zaimki względne wskazujące na miejsce i czas: où

Zaimka où używa się w dwóch znaczeniach:

• Lokalizacja – miejsce, w którym coś się dzieje.
• Czas – moment, kiedy coś się wydarzyło.

Przykłady:

• C’est l’année où nous avons déménagé. (czas)
• C’est le village où elle est née. (miejsce)

Warto pamiętać, że où może być tłumaczone jako „gdzie”, „w którym”, „wtedy gdy” w zależności od kontekstu.

Złożone formy z lequel – kiedy ich używać?

Zaimki lequel, laquelle, lesquels, lesquelles pełnią funkcję bardziej precyzyjnych określeń, często używanych po przyimkach.

Tabela form:

Przykłady zdań:

• La chaise sur laquelle je me suis assis est cassée.
• Les personnes avec lesquelles j’ai parlé sont polonaises.

Złożenia z przyimkami:

• à + lequel = auquel
• de + lequel = duquel
• à + lesquels = auxquels
• de + lesquels = desquels
  (itd.)

Zaimki względne w języku codziennym i formalnym

W języku potocznym Francuzi często skracają zdania, pomijając zaimki lub upraszczając ich użycie. Jednak w języku pisanym – zwłaszcza oficjalnym – należy trzymać się zasad gramatycznych.

Przykład mówiony:

• La fille (que) j’ai vue hier est sympa.
  (W mowie: que często znika, ale w piśmie musi być.)

W języku urzędowym:

• Les documents auxquels vous faites référence seront envoyés.

Znajomość stylu i rejestru językowego jest kluczowa, zwłaszcza podczas egzaminów DELF lub DALF.

Ćwiczenie podsumowujące – wybierz odpowiedni zaimek względny

Uzupełnij zdania odpowiednim zaimkiem: qui, que, dont, où, lequel.

1. Voilà l’homme ___ j’ai rencontré hier.
2. C’est une décision ___ dépend tout le projet.
3. J’ai visité le musée ___ se trouve près de la gare.
4. C’est une actrice ___ tout le monde parle.
5. Le livre dans ___ j’ai écrit mon nom est perdu.

Odpowiedzi:

1. que, 2. dont, 3. qui, 4. dont, 5. lequel

Zaimki względne

[czytam więcej…]

Słowniczek francusko-polski