Słowniczek prawniczy francusko-polski
Słowniczek prawniczy francusko-polski. Prawniczy język francuski jest nieodzownym narzędziem w globalnym środowisku prawniczym, szczególnie w kontekście prawnym Unii Europejskiej oraz międzynarodowych instytucji prawniczych. Zrozumienie specyficznych terminów i zwrotów używanych w francuskim systemie prawnym jest kluczowe dla prawników, tłumaczy przysięgłych, studentów prawa oraz wszystkich, którzy mają do czynienia z dokumentami prawnymi w języku francuskim. Niniejszy słowniczek prawniczy francusko-polski został stworzony, aby ułatwić naukę i zrozumienie tych terminów, oferując szczegółowy przegląd najważniejszych pojęć i zwrotów prawniczych.
Spis treści
Rzeczowniki
Un avocat – adwokat
Un avocat de la défense – adwokat obrony
Un avocat général – prokurator
Un juge – sędzia
Un juge de paix – sędzia pokoju
Un juge d’application des peines – sędzia ds. wykonywania kar
Un tribunal – sąd
Un tribunal de grande instance – sąd pierwszej instancji
Un tribunal de commerce – sąd handlowy
Un procès civil – proces cywilny
Un procès pénal – proces karny
Une loi – prawo
Une loi organique – ustawa organiczna
Une loi constitutionnelle – ustawa konstytucyjna
Un code civil – kodeks cywilny
Le Code de procédure civile – kodeks postępowania cywilnego
Un code pénal – kodeks karny
Le Code de procédure pénale – kodeks postępowania karnego
Un contrat de travail – umowa o pracę
Un contrat de vente – umowa sprzedaży
Une clause – klauzula
Une clause contractuelle – klauzula umowna
Une clause de non-responsabilité – klauzula wyłączenia odpowiedzialności
Le droit civil – prawo cywilne
Les droits de l’homme – prawa człowieka
La Déclaration des droits de l’homme et du citoyen – Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela
Un délit – wykroczenie
Un délit mineur – drobne wykroczenie
Un délit majeur – poważne wykroczenie
Un crime – przestępstwo
Un crime passionnel – zbrodnia z namiętności
Un crime organisé – przestępczość zorganizowana
Une infraction – naruszenie prawa
Une infraction au code de la route – naruszenie kodeksu drogowego
Une infraction mineure – drobne naruszenie
Un appel – apelacja
Une cour d’appel – sąd apelacyjny
Un appelant – apelant
Un appelant en justice – apelant w sądzie
Un répondant – odpowiednik (w postępowaniu)
Un répondant en justice – odpowiednik w sądzie
Un jugement – wyrok
Un jugement définitif – wyrok ostateczny
Un jugement provisoire – wyrok tymczasowy
Une sentence – wyrok (w sensie karnym)
Une sentence de mort – wyrok śmierci
Une sentence de prison – wyrok więzienia
Des poursuites – postępowanie
Des poursuites judiciaires – postępowanie sądowe
Une plaidoirie – mowa obrończa
Une plaidoirie finale – mowa końcowa
La défense légitime – obrona konieczna
Une preuve – dowód
Une preuve matérielle – dowód rzeczowy
Une preuve testimoniale – dowód z zeznań
Un témoignage – zeznanie
Un témoignage direct – zeznanie bezpośrednie
Un témoignage indirect – zeznanie pośrednie
Des témoins – świadkowie
Des témoins à charge – świadkowie oskarżenia
Des témoins à décharge – świadkowie obrony
Un juge d’instruction – sędzia śledczy
Un juge d’instruction antiterroriste – sędzia śledczy ds. antyterrorystycznych
Un mandat d’arrêt – nakaz aresztowania
Un mandat d’arrêt européen – europejski nakaz aresztowania
Czasowniki
Accuser formellement – formalnie oskarżać
Accuser à tort – niesłusznie oskarżać
Défendre – bronić
Défendre vigoureusement – energicznie bronić
Défendre un client – bronić klienta
Juger – sądzić
Juger impartialement – sądzić bezstronnie
Juger en première instance – sądzić w pierwszej instancji
Plaider – bronić (w sądzie), występować w sądzie
Plaider coupable – przyznać się do winy
Plaider non coupable – nie przyznać się do winy
Poursuivre – ścigać sądownie
Poursuivre en justice – ścigać sądownie
Poursuivre pour diffamation – ścigać za zniesławienie
Témoigner – zeznawać
Témoigner sous serment – zeznawać pod przysięgą
Témoigner en faveur de quelqu’un – zeznawać na czyjąś korzyść
Przymiotniki
Légal(e) – legalny/a
Complètement légal – całkowicie legalny
Strictement légal – ściśle legalny
Illégal(e) – nielegalny/a
Complètement illégal – całkowicie nielegalny
Manifestement illégal – ewidentnie nielegalny
Juridique – prawny/a
Assistance juridique – pomoc prawna
Personne juridique – osoba prawna
Pénal(e) – karny/a
Code pénal – kodeks karny
Responsabilité pénale – odpowiedzialność karna
Civil(e) – cywilny/a
Code civil – kodeks cywilny
Responsabilité civile – odpowiedzialność cywilna
Innocent(e) – niewinny/a
Innocent de tout soupçon – całkowicie niewinny
Innocent jusqu’à preuve du contraire – niewinny do czasu udowodnienia winy
Coupable – winny/a
Déclaré coupable – uznany za winnego
Coupable de négligence – winny zaniedbania
Zwroty i wyrażenia
Présomption d’innocence – domniemanie niewinności
La présomption d’innocence est un principe fondamental du droit pénal – domniemanie niewinności jest fundamentalną zasadą prawa karnego
À huis clos – za zamkniętymi drzwiami
Le procès s’est déroulé à huis clos – proces odbył się za zamkniętymi drzwiami
Hors de tout doute raisonnable – ponad wszelką wątpliwość
Il a été déclaré coupable hors de tout doute raisonnable – został uznany za winnego ponad wszelką wątpliwość
Avocat commis d’office – adwokat z urzędu
Si vous n’avez pas les moyens de vous payer un avocat, un avocat commis d’office vous sera désigné – jeśli nie stać cię na adwokata, zostanie ci przydzielony adwokat z urzędu
Liberté conditionnelle – warunkowe zwolnienie
Il a été libéré sous liberté conditionnelle – został zwolniony warunkowo
Sytuacje prawne i procesowe
Comparution immédiate – natychmiastowe stawienie się przed sądem
Lorsqu’une personne est arrêtée en flagrant délit, elle peut être jugée en comparution immédiate – kiedy osoba zostaje zatrzymana na gorącym uczynku, może zostać osądzona w trybie natychmiastowym
Mise en examen – postawienie w stan oskarżenia
Il a été mis en examen pour fraude fiscale – został postawiony w stan oskarżenia za oszustwa podatkowe
Non-lieu – umorzenie postępowania
Le juge a prononcé un non-lieu faute de preuves suffisantes – sędzia umorzył postępowanie z powodu niewystarczających dowodów
Sursis – zawieszenie wykonania kary
Il a été condamné à un an de prison avec sursis – został skazany na rok więzienia w zawieszeniu
Zasady i koncepcje prawne
Récidive – recydywa
La récidive est prise en compte lors de la détermination de la peine – recydywa jest brana pod uwagę przy wymiarze kary
Prescription – przedawnienie
Le délai de prescription pour ce type de délit est de cinq ans – okres przedawnienia dla tego typu wykroczenia wynosi pięć lat
Arrestation – aresztowanie
L’arrestation doit être effectuée conformément à la loi – aresztowanie musi być przeprowadzone zgodnie z prawem
Enquête – śledztwo
Une enquête approfondie est en cours – trwa szczegółowe śledztwo
Garde à vue – zatrzymanie policyjne
Il a été placé en garde à vue pendant 24 heures – został zatrzymany na 24 godziny
Instytucje prawne
La Cour de cassation – Sąd Kasacyjny
La Cour de cassation est la plus haute juridiction de l’ordre judiciaire en France – Sąd Kasacyjny jest najwyższym sądem w porządku sądownictwa we Francji
Le Conseil d’État – Rada Stanu
Le Conseil d’État conseille le gouvernement sur les questions juridiques – Rada Stanu doradza rządowi w kwestiach prawnych
Le Conseil constitutionnel – Rada Konstytucyjna
Le Conseil constitutionnel veille au respect de la Constitution – Rada Konstytucyjna czuwa nad przestrzeganiem Konstytucji
Le parquet – prokuratura
Le parquet a décidé de ne pas poursuivre l’affaire – prokuratura postanowiła nie prowadzić sprawy
Dokumenty prawne
Un acte de naissance – akt urodzenia
Un acte de mariage – akt małżeństwa
Un testament – testament
Il a rédigé son testament en présence d’un notaire – sporządził swój testament w obecności notariusza
Un contrat de bail – umowa najmu
Un contrat de location – umowa najmu
Une assignation à comparaître – wezwanie do sądu
Il a reçu une assignation à comparaître pour témoigner – otrzymał wezwanie do sądu, aby zeznawać
Procesy i procedury
La procédure – procedura
La procédure judiciaire – procedura sądowa
La procédure civile – procedura cywilna
La procédure pénale – procedura karna
La médiation – mediacja
La médiation peut aider à résoudre les conflits sans passer par le tribunal – mediacja może pomóc w rozwiązaniu konfliktów bez konieczności wchodzenia na drogę sądową
L’arbitrage – arbitraż
L’arbitrage commercial – arbitraż handlowy
Un arbitrage international – arbitraż międzynarodowy
Une injonction – nakaz sądowy
Une injonction de payer – nakaz zapłaty
Une injonction de faire – nakaz wykonania
Postacie prawne
Le plaignant – powód (oskarżyciel cywilny)
Le plaignant a déposé une plainte pour diffamation – powód wniósł skargę o zniesławienie
Le défendeur – pozwany
Le défendeur a nié toutes les accusations – pozwany zaprzeczył wszystkim zarzutom
Le procureur – prokurator
Le procureur a requis une peine de prison ferme – prokurator zażądał bezwzględnej kary więzienia
L’accusé – oskarżony
L’accusé a plaidé non coupable – oskarżony nie przyznał się do winy
Rodzaje kar
Une amende – grzywna
Il a été condamné à une amende de 500 euros – został skazany na grzywnę w wysokości 500 euro
Une peine de prison – kara więzienia
Une peine de prison avec sursis – kara więzienia w zawieszeniu
Les travaux d’intérêt général – prace społeczne
Il a été condamné à des travaux d’intérêt général – został skazany na prace społeczne
Une réclusion à perpétuité – dożywocie
Il a été condamné à la réclusion à perpétuité – został skazany na dożywocie
Rodzaje sądów
La cour d’assises – sąd przysięgłych
La cour d’assises juge les crimes les plus graves – sąd przysięgłych sądzi najpoważniejsze zbrodnie
Le tribunal correctionnel – sąd karny
Le tribunal correctionnel traite des délits – sąd karny zajmuje się wykroczeniami
Le tribunal administratif – sąd administracyjny
Le tribunal administratif règle les litiges entre les citoyens et l’administration – sąd administracyjny rozstrzyga spory między obywatelami a administracją
La cour de justice de l’Union européenne – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
La cour de justice de l’Union européenne veille au respect du droit communautaire – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej czuwa nad przestrzeganiem prawa wspólnotowego
Inne pojęcia prawne
La caution – kaucja
La caution de loyer – kaucja za wynajem
Le permis de conduire – prawo jazdy
Il a perdu son permis de conduire pour excès de vitesse – stracił prawo jazdy za przekroczenie prędkości
L’assignation – wezwanie
L’assignation à résidence – areszt domowy
Le litige – spór
Un litige commercial – spór handlowy
Le code de la route – kodeks drogowy
Il a enfreint le code de la route – złamał kodeks drogowy
Zakończenie
Mamy nadzieję, że ten słowniczek prawniczy francusko-polski będzie cennym narzędziem dla wszystkich, którzy pracują z językiem francuskim w kontekście prawnym. Znajomość specjalistycznych terminów i koncepcji jest kluczowa dla skutecznej komunikacji i właściwego zrozumienia przepisów oraz procedur prawnych. Słowniczek ten może być wykorzystywany zarówno do nauki, jak i w codziennej pracy prawniczej, wspierając precyzyjne tłumaczenia i zrozumienie francuskich tekstów prawniczych. Dążymy do tego, aby zapewnić dokładne i użyteczne informacje, które pomogą w poruszaniu się w złożonym świecie prawa francuskiego.
[…] szukającym terminologii i tłumaczeń polecam słowniczek prawniczy, który ułatwia lekturę źródeł i rozumienie nowych zasad w ramach europejskiego porządku […]
[…] prawne i procedury, warto skorzystać ze słowniczka prawnego oraz materiałów językowych, np. Bonjour de France — słowniczek oraz oficjalnych analiz UE dostępnych w raporcie instytucji […]
Podziwiam Twoją wiedzę i pasję do języka francuskiego!