Georges Pompidou – prezydent i mecenas sztuk (1911-1974)
Georges Pompidou to postać nietuzinkowa w historii XX-wiecznej Francji – nie tylko jako prezydent V Republiki, ale przede wszystkim jako mecenas sztuki współczesnej, literat, nauczyciel i intelektualista. Jego prezydentura (1969–1974) przypadła na okres intensywnych przemian społecznych, gospodarczych i kulturalnych, a jego osobiste zamiłowanie do literatury i sztuki wpłynęło na trwałe oblicze kulturowe kraju. Dziś imię Pompidou kojarzy się nie tylko z polityką, ale także z futurystycznym Centre Georges-Pompidou w samym sercu Paryża.
Spis treści
Dzieciństwo i edukacja Georges’a Pompidou
Georges Jean Raymond Pompidou urodził się 5 lipca 1911 roku w Montboudif, w Owernii. Jego rodzina pochodziła z nauczycielskiego środowiska, co w dużej mierze ukształtowało jego podejście do życia. Od najmłodszych lat odznaczał się niezwykłą inteligencją i chłonnością wiedzy. Ukończył słynne liceum Louis-le-Grand w Paryżu, a następnie prestiżową École Normale Supérieure, gdzie studiował literaturę klasyczną.
Już jako student fascynował się poezją francuską, filozofią oraz kulturą antyczną. Studiując u boku takich postaci jak Jean-Paul Sartre czy Paul Nizan, Pompidou zyskał miano intelektualisty nowej fali, który łączył tradycję z nowoczesnością.
Droga do polityki
Choć początkowo Pompidou poświęcał się karierze nauczycielskiej, jego los odmienił się po II wojnie światowej. Pracował w administracji rządowej, a w 1958 roku – dzięki poparciu Charles’a de Gaulle’a – został jego doradcą. Od tego momentu jego kariera nabrała tempa.
W latach 1962–1968 Pompidou pełnił funkcję premiera Francji, stając się najdłużej urzędującym szefem rządu V Republiki. Jego pragmatyzm, opanowanie i zamiłowanie do porządku zyskały mu szacunek społeczeństwa, nawet w burzliwym okresie rewolty studenckiej w maju 1968 roku.
Prezydentura z wizją (1969–1974)
Po odejściu de Gaulle’a, Pompidou został wybrany na prezydenta Francji w 1969 roku. Jego prezydentura to czas intensywnych reform infrastrukturalnych, ekonomicznych i urbanistycznych. W przeciwieństwie do swojego poprzednika, Pompidou był bardziej otwarty na kompromis i dialog społeczny.
Pompidou mocno wspierał rozwój przemysłu, nowych technologii i modernizację Francji. Zainicjował ambitne projekty infrastrukturalne, takie jak budowa autostrad, szybkiej kolei (TGV) oraz nowoczesnych dzielnic, m.in. La Défense w Paryżu.
Georges Pompidou jako mecenas sztuki
To jednak w dziedzinie kultury Georges Pompidou odcisnął najbardziej wyraziste piętno. Był przekonany, że sztuka nowoczesna i postęp technologiczny powinny iść w parze. Z tego przekonania zrodziła się idea utworzenia centrum sztuki współczesnej dostępnego dla wszystkich warstw społecznych.
Tak powstało Centre Georges-Pompidou, otwarte już po jego śmierci, w 1977 roku. Projekt ten – zrealizowany przez Renzo Piano i Richarda Rogersa – miał być nie tylko muzeum, ale przestrzenią żywej kultury: z biblioteką, kinem, teatrem, laboratorium nowych technologii.
i właśnie temu miało służyć nowe centrum.
Literatura i życie prywatne
Pompidou nie tylko interesował się literaturą – sam ją tworzył. W 1961 roku opublikował antologię „Anthologie de la poésie française”, obejmującą poezję od średniowiecza po czasy współczesne. Zestawienie to stało się bestsellerem i do dziś jest uważane za ważną pozycję w kanonie francuskiej humanistyki.
Jego żona, Claude Pompidou, również odegrała dużą rolę w życiu kulturalnym kraju – była znaną filantropką i promotorką sztuki. Ich wspólne życie charakteryzowało się elegancją, zamiłowaniem do piękna i harmonii, które emanują także z ich publicznego wizerunku.
Choroba i śmierć
W ostatnich latach życia Pompidou zmagał się z poważną chorobą – szpiczakiem mnogim. Zmarł niespodziewanie podczas sprawowania urzędu 2 kwietnia 1974 roku. Jego śmierć była szokiem dla całej Francji, a jego spuścizna – zarówno polityczna, jak i kulturalna – do dziś budzi szacunek i uznanie.
Dziedzictwo i pamięć
Centre Pompidou stało się nie tylko ikoną architektury współczesnej, ale też symbolem dostępności kultury. Georges Pompidou zostawił po sobie dziedzictwo polityka otwartego na nowoczesność i patrona sztuk, który wierzył, że rozwój kultury idzie w parze z postępem cywilizacyjnym.
W jego imieniu nazwano także licea, biblioteki, a nawet ulice w całej Francji. W kulturze politycznej Pompidou symbolizuje złoty środek między konserwatyzmem a postępem, między intelektualizmem a pragmatyzmem.
Kalendarium życia Georges’a Pompidou
- 1911 – narodziny w Montboudif
- 1931–1934 – studia w École Normale Supérieure
- 1944 – praca w rządzie tymczasowym po wyzwoleniu Francji
- 1958 – doradca de Gaulle’a
- 1962–1968 – premier Francji
- 1969 – prezydentura V Republiki
- 1974 – śmierć w urzędzie
- 1977 – otwarcie Centre Georges-Pompidou
Najważniejsze projekty Georges’a Pompidou
- Inwestycje infrastrukturalne: autostrady, TGV, La Défense
- Centrum Georges-Pompidou: integracja sztuki, technologii i społeczeństwa
- Promocja kultury i edukacji
- Uspokojenie nastrojów społecznych po maju ‘68
Georges Pompidou we współczesnej Francji
Współcześnie Pompidou kojarzy się z nowoczesnością i sztuką. Jego wizjonerskie podejście stanowi dziś wzór dla polityków, którzy chcą łączyć efektywną administrację z rozwojem kultury. Dzięki niemu Francja XX wieku stała się światowym centrum awangardy artystycznej.
Słowniczek francusko-polski
Rzeczowniki
le président – prezydent
la modernité – nowoczesność
la poésie – poezja
le centre culturel – centrum kultury
la République – Republika
l’infrastructure – infrastruktura
la bibliothèque – biblioteka
la création – twórczość
l’éducation – edukacja
l’innovation – innowacja
Czasowniki
présider – przewodniczyć
moderniser – modernizować
soutenir – wspierać
publier – opublikować
créer – tworzyć
croire – wierzyć
inspirer – inspirować
changer – zmieniać
construire – budować
promouvoir – promować
Zwroty i wyrażenia
mécène des arts – mecenas sztuk
chef d’État – głowa państwa
centre d’art contemporain – centrum sztuki współczesnej
homme de lettres – człowiek literatury
héritage culturel – dziedzictwo kulturowe
poésie française – poezja francuska
bibliothèque publique – biblioteka publiczna
modernisation de la France – modernizacja Francji
passion pour la culture – pasja do kultury
intellectuel engagé – zaangażowany intelektualista
Zakończenie
Georges Pompidou był politykiem, który rozumiał, że przyszłość narodu nie leży jedynie w siłach gospodarki czy strukturze państwa, ale przede wszystkim w sile kultury i ducha. Jego działania pokazały, że polityka może być narzędziem promocji sztuki, wiedzy i innowacji. Dziś, gdy spacerujemy po nowoczesnym centrum Paryża i mijamy imponujące Centre Pompidou, warto pamiętać, że za tą architekturą stoi człowiek, który potrafił marzyć o nowoczesnej Francji.
