10 czasowników na rozpoczęcie roku szkolnego po francusku – jak je odmieniać i używać?
Rozpoczęcie roku szkolnego, czyli la rentrée scolaire (la ʁɑ̃tʁe skɔ.lɛʁ), to wyjątkowy moment, kiedy uczniowie i nauczyciele wracają do klas, podręczników i codziennych obowiązków. To czas nowych przyjaźni, wyzwań i planów. W języku francuskim istnieje wiele słów, które pozwalają opisać szkolną rzeczywistość, ale najważniejsze z nich to czasowniki. To właśnie one nadają zdaniom dynamikę i pozwalają wyrazić, co naprawdę robimy na lekcjach.
W tym artykule przyjrzymy się 10 podstawowym czasownikom, które każdy uczeń języka francuskiego powinien znać. Są to:
- apprendre (uczyć się)
- lire (czytać)
- écrire (pisać)
- écouter (słuchać)
- répéter (powtarzać)
- parler (mówić)
- répondre (odpowiadać)
- étudier (studiować, uczyć się)
- compter (liczyć)
- jouer (grać)
Każdy z tych czasowników omówimy szczegółowo – zobaczysz ich odmianę w kilku czasach, przykłady użycia, a także dostaniesz zestaw ćwiczeń, aby od razu je utrwalić.
Spis treści
1. apprendre (uczyć się)
apprendre (apʁɑ̃dʁ) to czasownik fundamentalny – bo właśnie od uczenia się zaczyna się szkoła. Możemy uczyć się języków, matematyki, geografii, a także wierszy czy piosenek.
Odmiana w présent (czas teraźniejszy)
| Osoba | apprendre |
|---|---|
| je | j’apprends |
| tu | tu apprends |
| il/elle | il apprend |
| nous | nous apprenons |
| vous | vous apprenez |
| ils/elles | ils apprennent |
Odmiana w passé composé
- j’ai appris – nauczyłem się
- tu as appris – nauczyłeś się
- il/elle a appris – nauczył/a się
- nous avons appris – nauczyliśmy się
- vous avez appris – nauczyliście się
- ils/elles ont appris – nauczyli się
Odmiana w futur proche
- je vais apprendre – będę się uczyć
- tu vas apprendre – będziesz się uczyć
- il/elle va apprendre – będzie się uczyć
- nous allons apprendre – będziemy się uczyć
- vous allez apprendre – będziecie się uczyć
- ils/elles vont apprendre – będą się uczyć
Odmiana w imparfait
- j’apprenais – uczyłem się
- tu apprenais – uczyłeś się
- il/elle apprenait – uczył/a się
- nous apprenions – uczyliśmy się
- vous appreniez – uczyliście się
- ils/elles apprenaient – uczyli się
Przykłady zdań
- J’apprends le français. – Uczę się francuskiego.
- Hier, j’ai appris une nouvelle chanson. – Wczoraj nauczyłem się nowej piosenki.
- Demain, nous allons apprendre la géographie. – Jutro będziemy się uczyć geografii.
- Quand j’étais petit, j’apprenais vite. – Kiedy byłem mały, szybko się uczyłem.
2. lire (czytać)
lire (liʁ) to jeden z pierwszych czasowników, które spotykamy w szkole. Dzięki niemu możemy mówić o książkach, komiksach czy gazetach, które czytamy na lekcjach i w domu.
Odmiana w présent
Odmiana w passé composé
- j’ai lu – czytałem
- tu as lu – czytałeś
- il/elle a lu – czytał/a
- nous avons lu – czytaliśmy
- vous avez lu – czytaliście
- ils/elles ont lu – czytali
Odmiana w futur proche
- je vais lire – będę czytać
- tu vas lire – będziesz czytać
- il/elle va lire – będzie czytać
- nous allons lire – będziemy czytać
- vous allez lire – będziecie czytać
- ils/elles vont lire – będą czytać
Odmiana w imparfait
- je lisais – czytałem
- tu lisais – czytałeś
- il/elle lisait – czytał/a
- nous lisions – czytaliśmy
- vous lisiez – czytaliście
- ils/elles lisaient – czytali
Przykłady zdań
- Elle lit un roman. – Ona czyta powieść.
- Nous avons lu un texte en classe. – Przeczytaliśmy tekst na lekcji.
- Demain, je vais lire une bande dessinée. – Jutro przeczytam komiks.
- Quand j’étais enfant, je lisais beaucoup de contes. – Kiedy byłem dzieckiem, czytałem dużo bajek.
3. écrire (pisać)
écrire (ekʁiʁ) to czynność codzienna w szkole – piszemy dyktanda, sprawdziany, listy, a nawet wiadomości na telefonie.
Odmiana w présent
Odmiana w passé composé
- j’ai écrit – napisałem
- tu as écrit – napisałeś
- il/elle a écrit – napisał/a
- nous avons écrit – napisaliśmy
- vous avez écrit – napisaliście
- ils/elles ont écrit – napisali
Odmiana w futur proche
- je vais écrire – będę pisać
- tu vas écrire – będziesz pisać
- il/elle va écrire – będzie pisać
- nous allons écrire – będziemy pisać
- vous allez écrire – będziecie pisać
- ils/elles vont écrire – będą pisać
Odmiana w imparfait
- j’écrivais – pisałem
- tu écrivais – pisałeś
- il/elle écrivait – pisał/a
- nous écrivions – pisaliśmy
- vous écriviez – pisaliście
- ils/elles écrivaient – pisali
Przykłady zdań
- Nous écrivons un exercice. – Piszemy ćwiczenie.
- Hier, j’ai écrit une lettre. – Wczoraj napisałem list.
- Tu vas écrire une rédaction demain. – Jutro napiszesz wypracowanie.
- À l’école primaire, nous écrivions beaucoup de dictées. – W szkole podstawowej pisaliśmy wiele dyktand.
4. écouter (słuchać)
écouter (ekute) to czasownik regularny z grupy -er. Oznacza „słuchać” – ucznia, nauczyciela, muzyki czy nagrania.
Odmiana w présent
| Osoba | écouter |
|---|---|
| je | j’écoute |
| tu | tu écoutes |
| il/elle | il écoute |
| nous | nous écoutons |
| vous | vous écoutez |
| ils/elles | ils écoutent |
Odmiana w passé composé
- j’ai écouté – słuchałem
- tu as écouté – słuchałeś
- il/elle a écouté – słuchał/a
- nous avons écouté – słuchaliśmy
- vous avez écouté – słuchaliście
- ils/elles ont écouté – słuchali
Odmiana w futur proche
- je vais écouter – będę słuchać
- tu vas écouter – będziesz słuchać
- il/elle va écouter – będzie słuchać
- nous allons écouter – będziemy słuchać
- vous allez écouter – będziecie słuchać
- ils/elles vont écouter – będą słuchać
Odmiana w imparfait
- j’écoutais – słuchałem
- tu écoutais – słuchałeś
- il/elle écoutait – słuchał/a
- nous écoutions – słuchaliśmy
- vous écoutiez – słuchaliście
- ils/elles écoutaient – słuchali
Przykłady zdań
- Les élèves écoutent le professeur. – Uczniowie słuchają nauczyciela.
- Hier, j’ai écouté une chanson française. – Wczoraj słuchałem francuskiej piosenki.
- Demain, nous allons écouter un dialogue. – Jutro będziemy słuchać dialogu.
- Quand j’étais petit, j’écoutais souvent la radio. – Kiedy byłem mały, często słuchałem radia.
5. répéter (powtarzać)
répéter (ʁepete) oznacza „powtarzać”. Używamy go przy nauce słownictwa, przygotowywaniu prezentacji albo uczeniu się wiersza na pamięć.
Odmiana w présent
| Osoba | répéter |
|---|---|
| je | je répète |
| tu | tu répètes |
| il/elle | il répète |
| nous | nous répétons |
| vous | vous répétez |
| ils/elles | ils répètent |
(zwróć uwagę na akcent w odmianie: é → è)
Odmiana w passé composé
- j’ai répété – powtarzałem
- tu as répété – powtarzałeś
- il/elle a répété – powtarzał/a
- nous avons répété – powtarzaliśmy
- vous avez répété – powtarzaliście
- ils/elles ont répété – powtarzali
Odmiana w futur proche
- je vais répéter – będę powtarzać
- tu vas répéter – będziesz powtarzać
- il/elle va répéter – będzie powtarzać
- nous allons répéter – będziemy powtarzać
- vous allez répéter – będziecie powtarzać
- ils/elles vont répéter – będą powtarzać
Odmiana w imparfait
- je répétais – powtarzałem
- tu répétais – powtarzałeś
- il/elle répétait – powtarzał/a
- nous répétions – powtarzaliśmy
- vous répétiez – powtarzaliście
- ils/elles répétaient – powtarzali
Przykłady zdań
- Je répète les mots nouveaux. – Powtarzam nowe słowa.
- Nous avons répété le dialogue hier. – Powtarzaliśmy dialog wczoraj.
- Tu vas répéter ton exposé demain. – Jutro powtórzysz swoje wystąpienie.
- Quand j’étais étudiant, je répétais chaque phrase. – Gdy byłem studentem, powtarzałem każde zdanie.
6. parler (mówić)
parler (paʁle) to czasownik, który oznacza „mówić, rozmawiać”. To jedno z najczęstszych słów w języku francuskim, ważne zarówno w szkole, jak i w codziennym życiu.
Odmiana w présent
Odmiana w passé composé
- j’ai parlé – mówiłem
- tu as parlé – mówiłeś
- il/elle a parlé – mówił/a
- nous avons parlé – mówiliśmy
- vous avez parlé – mówiliście
- ils/elles ont parlé – mówili
Odmiana w futur proche
- je vais parler – będę mówić
- tu vas parler – będziesz mówić
- il/elle va parler – będzie mówić
- nous allons parler – będziemy mówić
- vous allez parler – będziecie mówić
- ils/elles vont parler – będą mówić
Odmiana w imparfait
- je parlais – mówiłem
- tu parlais – mówiłeś
- il/elle parlait – mówił/a
- nous parlions – mówiliśmy
- vous parliez – mówiliście
- ils/elles parlaient – mówili
Przykłady zdań
- Je parle avec mes amis. – Rozmawiam z przyjaciółmi.
- Hier, nous avons parlé de l’histoire. – Wczoraj rozmawialiśmy o historii.
- Demain, tu vas parler devant la classe. – Jutro będziesz mówić przed klasą.
- Quand j’étais à l’école, je parlais trop pendant les cours. – W szkole dużo mówiłem podczas lekcji.
7. répondre (odpowiadać)
répondre (ʁepɔ̃dʁ) oznacza „odpowiadać”. To czasownik często używany w szkole – uczniowie odpowiadają na pytania nauczyciela albo na wiadomości.
Odmiana w présent
| Osoba | répondre |
|---|---|
| je | je réponds |
| tu | tu réponds |
| il/elle | il répond |
| nous | nous répondons |
| vous | vous répondez |
| ils/elles | ils répondent |
Odmiana w passé composé
- j’ai répondu – odpowiedziałem
- tu as répondu – odpowiedziałeś
- il/elle a répondu – odpowiedział/a
- nous avons répondu – odpowiedzieliśmy
- vous avez répondu – odpowiedzieliście
- ils/elles ont répondu – odpowiedzieli
Odmiana w futur proche
- je vais répondre – będę odpowiadać
- tu vas répondre – będziesz odpowiadać
- il/elle va répondre – będzie odpowiadać
- nous allons répondre – będziemy odpowiadać
- vous allez répondre – będziecie odpowiadać
- ils/elles vont répondre – będą odpowiadać
Odmiana w imparfait
- je répondais – odpowiadałem
- tu répondais – odpowiadałeś
- il/elle répondait – odpowiadał/a
- nous répondions – odpowiadaliśmy
- vous répondiez – odpowiadaliście
- ils/elles répondaient – odpowiadali
Przykłady zdań
- L’élève répond à la question. – Uczeń odpowiada na pytanie.
- Hier, j’ai répondu à un message. – Wczoraj odpowiedziałem na wiadomość.
- Vous allez répondre au professeur demain. – Odpowiecie nauczycielowi jutro.
- Quand j’étais petit, je répondais souvent trop vite. – Gdy byłem mały, często odpowiadałem zbyt szybko.
Mini-dialog
– Le professeur : Qui veut répondre à la question ?
– L’élève : Moi, monsieur ! Je réponds maintenant !
8. étudier (uczyć się, studiować)
étudier (etydje) to czasownik regularny z grupy -er. Jest podobny do apprendre, ale częściej oznacza systematyczne uczenie się lub studiowanie określonego przedmiotu.
Odmiana w présent
| Osoba | étudier |
|---|---|
| je | j’étudie |
| tu | tu étudies |
| il/elle | il étudie |
| nous | nous étudions |
| vous | vous étudiez |
| ils/elles | ils étudient |
Odmiana w passé composé
- j’ai étudié – uczyłem się
- tu as étudié – uczyłeś się
- il/elle a étudié – uczył/a się
- nous avons étudié – uczyliśmy się
- vous avez étudié – uczyliście się
- ils/elles ont étudié – uczyli się
Odmiana w futur proche
- je vais étudier – będę się uczyć
- tu vas étudier – będziesz się uczyć
- il/elle va étudier – będzie się uczyć
- nous allons étudier – będziemy się uczyć
- vous allez étudier – będziecie się uczyć
- ils/elles vont étudier – będą się uczyć
Odmiana w imparfait
- j’étudiais – uczyłem się
- tu étudiais – uczyłeś się
- il/elle étudiait – uczył/a się
- nous étudiions – uczyliśmy się
- vous étudiiez – uczyliście się
- ils/elles étudiaient – uczyli się
Przykłady zdań
- J’étudie la biologie. – Uczę się biologii.
- Hier, nous avons étudié la Révolution française. – Wczoraj uczyliśmy się o rewolucji francuskiej.
- Demain, tu vas étudier pour le test. – Jutro będziesz się uczyć do testu.
- Quand j’étais au lycée, j’étudiais l’allemand. – W liceum uczyłem się niemieckiego.
9. compter (liczyć)
compter (kɔ̃te) to czasownik oznaczający „liczyć”. Używany zarówno w matematyce, jak i w przenośni („liczyć na kogoś”).
Odmiana w présent
| Osoba | compter |
|---|---|
| je | je compte |
| tu | tu comptes |
| il/elle | il compte |
| nous | nous comptons |
| vous | vous comptez |
| ils/elles | ils comptent |
Odmiana w passé composé
(compter + avoir)
- j’ai compté – liczyłem
- tu as compté – liczyłeś
- il/elle a compté – liczył/a
- nous avons compté – liczyliśmy
- vous avez compté – liczyliście
- ils/elles ont compté – liczyli
Odmiana w futur proche
- je vais compter – będę liczyć
- tu vas compter – będziesz liczyć
- il/elle va compter – będzie liczyć
- nous allons compter – będziemy liczyć
- vous allez compter – będziecie liczyć
- ils/elles vont compter – będą liczyć
Odmiana w imparfait
- je comptais – liczyłem
- tu comptais – liczyłeś
- il/elle comptait – liczył/a
- nous comptions – liczyliśmy
- vous comptiez – liczyliście
- ils/elles comptaient – liczyli
Przykłady zdań
- L’élève compte jusqu’à dix. – Uczeń liczy do dziesięciu.
- J’ai compté les exercices hier. – Wczoraj policzyłem ćwiczenia.
- Tu vas compter les points du jeu. – Będziesz liczyć punkty gry.
- Quand j’étais petit, je comptais les étoiles. – Gdy byłem mały, liczyłem gwiazdy.
10. jouer (grać)
jouer (ʒwe) oznacza „grać” – w gry, na instrumencie, w piłkę. W szkole często odnosi się do zabawy na przerwie lub zajęć muzycznych.
Odmiana w présent
Odmiana w passé composé
- j’ai joué – grałem
- tu as joué – grałeś
- il/elle a joué – grał/a
- nous avons joué – graliśmy
- vous avez joué – graliście
- ils/elles ont joué – grali
Odmiana w futur proche
- je vais jouer – będę grać
- tu vas jouer – będziesz grać
- il/elle va jouer – będzie grać
- nous allons jouer – będziemy grać
- vous allez jouer – będziecie grać
- ils/elles vont jouer – będą grać
Odmiana w imparfait
- je jouais – grałem
- tu jouais – grałeś
- il/elle jouait – grał/a
- nous jouions – graliśmy
- vous jouiez – graliście
- ils/elles jouaient – grali
Przykłady zdań
- Les enfants jouent dans la cour. – Dzieci grają na podwórku.
- Hier, nous avons joué au football. – Wczoraj graliśmy w piłkę nożną.
- Demain, je vais jouer de la guitare. – Jutro będę grać na gitarze.
- Quand j’étais petit, je jouais avec mes amis tous les jours. – Gdy byłem mały, codziennie bawiłem się z przyjaciółmi.
Ćwiczenia utrwalające
Ćwiczenie 1 – Uzupełnij czasownik w poprawnej formie
- Je ______ (apprendre) le français.
- Ils ______ (jouer) au football.
- Nous ______ (écrire) une dictée.
- Tu ______ (écouter) la musique.
- Vous ______ (répondre) à la question.
Ćwiczenie 2 – Przetłumacz na francuski
- Ona czyta książkę.
- Uczymy się matematyki.
- Oni grają w piłkę.
- Piszę list.
- Powtarzacie nowe słowa.
Ćwiczenie 3 – Transformacje
Zmień zdania z czasu teraźniejszego na futur proche:
- Je lis un texte. → Je vais lire un texte.
- Nous jouons dans la cour. → …
- Tu réponds au professeur. → …
Mini-dialog
– Bonjour, Sophie ! Qu’est-ce que tu fais ?
– J’étudie pour l’examen. Et toi ?
– Moi, je compte les points du jeu. Après, nous allons jouer ensemble !
Podsumowanie
Rok szkolny we Francji i w Polsce to zawsze nowy początek, pełen nadziei, planów i wyzwań. Nauka języka francuskiego w tym okresie nabiera szczególnego znaczenia – pozwala nam nie tylko poznać nowe słowa, lecz także wchodzić głębiej w kulturę i sposób myślenia Francuzów. Dziesięć czasowników, które poznaliśmy w tej lekcji – apprendre, lire, écrire, écouter, répéter, parler, répondre, étudier, compter, jouer – to nie tylko abstrakcyjne formy gramatyczne. To żywe narzędzia, które możesz wykorzystać już dziś, aby opowiedzieć o swoim codziennym życiu szkolnym, zajęciach i pasjach.
Każdy z tych czasowników ma swój świat:
- apprendre – otwiera drzwi do wiedzy i nowych umiejętności,
- lire – przenosi nas w świat książek, literatury i fantazji,
- écrire – pozwala wyrażać siebie, utrwalać myśli i wspomnienia,
- écouter – uczy uważności i szacunku wobec drugiej osoby,
- répéter – daje cierpliwość i systematyczność w nauce,
- parler – otwiera na dialog i komunikację,
- répondre – uczy odpowiedzialności i odwagi w wyrażaniu opinii,
- étudier – pokazuje, że nauka to proces wymagający wytrwałości,
- compter – uczy logicznego myślenia i porządku,
- jouer – przypomina, że szkoła to nie tylko obowiązek, ale też zabawa i radość.
Znajomość tych czasowników to pierwszy krok do tego, aby budować coraz bardziej złożone wypowiedzi po francusku. Dzięki tabelom odmian widzisz, jak zmieniają się formy w różnych czasach – teraźniejszym, przeszłym, przyszłym i niedokonanym. Przykłady zdań i ćwiczenia pokazują, że język to nie teoria, ale praktyka, którą możesz wdrażać od razu.
Warto pamiętać, że nauka języka to podróż – czasem długa, czasem wymagająca, ale zawsze owocna. Każdy nowy czasownik, każde zdanie, które wypowiadasz, przybliża Cię do swobodnej komunikacji. Nie musisz od razu znać wszystkich reguł – ważne, byś robił małe kroki każdego dnia: powtarzał, słuchał, czytał i mówił.
Na zakończenie tej lekcji zachęcam Cię, abyś spróbował ułożyć własne krótkie opowiadanie o swoim dniu w szkole, używając jak największej liczby poznanych czasowników. To najlepszy sposób, by utrwalić wiedzę i poczuć, że francuski naprawdę żyje w Twoich słowach.
La rentrée scolaire to nie tylko początek nauki, ale także początek nowych możliwości. Niech te dziesięć czasowników stanie się Twoim przewodnikiem w odkrywaniu piękna języka francuskiego. A im więcej będziesz ich używać, tym bardziej poczujesz, że francuski nie jest tylko przedmiotem w szkole, ale kluczem do kultury, ludzi i świata, który czeka, by go odkryć.
Słowniczek francusko-polski
Czasowniki
- apprendre – uczyć się
- lire – czytać
- écrire – pisać
- écouter – słuchać
- répéter – powtarzać
- parler – mówić
- répondre – odpowiadać
- étudier – studiować, uczyć się
- compter – liczyć
- jouer – grać
Rzeczowniki
- l’école – szkoła
- le professeur – nauczyciel
- l’élève – uczeń
- le livre – książka
- le cahier – zeszyt
- la cour – podwórze szkolne
- l’examen – egzamin
Zwroty
- faire ses devoirs – odrabiać lekcje
- prendre des notes – robić notatki
- aller à l’école – chodzić do szkoły
- répondre à une question – odpowiadać na pytanie
- jouer dans la cour – grać na podwórku
