Subjonctif Imparfait w języku francuskim – Kompletny Przewodnik

Subjonctif Imparfait w języku francuskim – Kompletny Przewodnik

Subjonctif imparfait to jedno z najbardziej literackich i wysublimowanych czasów w języku francuskim, będące żywym świadectwem bogactwa francuskiej gramatyki i tradycji literackiej. Choć w codziennej mowie jest niemal całkowicie zapomniany, jego urok i funkcjonalność pozostają niezastąpione w tekstach literackich, poezji oraz wytwornych przemówieniach. Zrozumienie tego trybu jest kluczem do lektury klasyków literatury francuskiej, takich jak dzieła Victora Hugo, Gustava Flauberta czy Marcela Prousta. Dla wielu uczących się języka francuskiego subjonctif imparfait może wydawać się zbędnym archaizmem, jednak jego nauka otwiera drzwi do wyższych poziomów znajomości języka i zrozumienia niuansów kultury francuskiej.

Czas ten pojawia się w specyficznych kontekstach, w których subjonctif jest wymogiem gramatycznym, a odniesienie do przeszłości czyni subjonctif imparfait jedynym poprawnym wyborem. Artykuł ten przeprowadzi Cię przez definicję, zasady tworzenia oraz praktyczne przykłady zastosowania tego czasu. Włączone ćwiczenia pomogą Ci przyswoić te trudne, ale fascynujące zagadnienia.

Czym jest Subjonctif Imparfait?

Subjonctif imparfait to czas przeszły trybu subjonctif, który wyraża:

• Życzenia lub pragnienia w przeszłości,
• wątpliwości, emocje, warunki hipotetyczne,
• akcje uzależnione od pewnych okoliczności, ale odnoszące się do przeszłości.

W przeciwieństwie do współczesnego subjonctif présent, subjonctif imparfait jest używany prawie wyłącznie w literaturze lub formalnym języku pisanym.

Czas ten pojawia się w zdaniach podrzędnych połączonych z główną frazą, która wskazuje na:

• wyrażenia w trybie subjonctif (np. vouloir que, douter que, être surpris que),
• czas przeszły w zdaniu nadrzędnym (np. passé simple, imparfait lub conditionnel passé).

Przykłady:

• Il voulait que tu parlasses plus doucement. (Chciał, abyś mówił ciszej.)
• Je doutais qu’il fût capable de réussir. (Wątpiłem, że był zdolny odnieść sukces.)
• Si seulement il eût pu comprendre ma douleur… (Gdyby tylko mógł zrozumieć mój ból…)

Jak tworzymy Subjonctif Imparfait?

Formy subjonctif imparfait tworzy się na podstawie 3. osoby liczby mnogiej czasu passé simple czasownika, usuwając końcówkę -èrent (dla czasowników regularnych) i dodając końcówki trybu subjonctif imparfait.

Końcówki dla wszystkich grup czasowników:

• Je: -sse
• Tu: -sses
• Il/elle/on: -ât/-ît
• Nous: -ssions
• Vous: -ssiez
• Ils/elles: -ssent

Tabelki z odmianą czasowników w Subjonctif Imparfait

Czasownik regularny: parler (I grupa)

Czasownik regularny: finir (II grupa)

Czasownik nieregularny: être

Czasownik nieregularny: avoir

Czasownik nieregularny: faire

Przykłady odmiany Subjonctif Imparfait:

I grupa (czasowniki regularne zakończone na -er, np. parler):

• Je parlasse, Tu parlasses, Il parlât, Nous parlassions, Vous parlassiez, Ils parlassent

II grupa (czasowniki regularne zakończone na -ir, np. finir):

• Je finisse, Tu finisses, Il finît, Nous finissions, Vous finissiez, Ils finissent

III grupa (czasowniki nieregularne, np. être, avoir, faire):

• Être: Je fusse, Tu fusses, Il fût, Nous fussions, Vous fussiez, Ils fussent
• Avoir: Je eusse, Tu eusses, Il eût, Nous eussions, Vous eussiez, Ils eussent
• Faire: Je fisse, Tu fisses, Il fît, Nous fissions, Vous fissiez, Ils fissent

Porównanie Subjonctif Imparfait z innymi czasami

Tryb/Czas: Subjonctif Présent
Przykład: Il faut que tu parles.
Kontekst: Aktualne lub przyszłe życzenia.

Tryb/Czas: Subjonctif Imparfait
Przykład: Il fallait que tu parlasses.
Kontekst: Życzenia w przeszłości.

Tryb/Czas: Conditionnel Passé
Przykład: J’aurais voulu que tu parlasses.
Kontekst: Hipotetyczne pragnienia.

Ćwiczenia praktyczne

Przetłumacz na francuski:

• Chciałem, abyś napisał tę książkę. *(Réponse: Je voulais que tu *écrivisses* ce livre.)*
• Gdyby tylko mógłbyś zrozumieć, co czułem. *(Réponse: Si seulement tu *comprises* ce que je ressentais.)*
• Wątpiłem, że oni mogliby przyjść na czas. *(Réponse: Je doutais qu’ils *vinssent* à temps.)*

Uzupełnij zdania:

• Si seulement il __ (etre) là… (Réponse: fût)
• Il voulait que nous __ (parler) plus doucement. (Réponse: parlassions)
• Je doutais qu’il __ (avoir) le courage. (Réponse: eût)

Znajdź formę subjonctif imparfait czasownika:

• venir w osobie vous. (Réponse: vinssiez)
• faire w osobie nous. (Réponse: fissions)
• être w osobie ils. (Réponse: fussent)

Przykłady zdań w Subjonctif Imparfait

1. Il voulait que je parlasse avec lui. – Chciał, żebym z nim porozmawiał.
2. Elle doutait que nous finissions le projet à temps. – Wątpiła, czy skończymy projekt na czas.
3. Si seulement il fût ici pour m’aider! – Gdyby tylko tutaj był, żeby mi pomóc!
4. Il fallait que tu fasses plus d’efforts. – Trzeba było, żebyś włożył więcej wysiłku.
5. Nous voulions qu’ils eussent assez de courage. – Chcieliśmy, aby mieli wystarczająco odwagi.
6. Je doutais qu’elle vînt à la fête. – Wątpiłem, że przyjdzie na imprezę.
7. Si tu eusses été plus attentif, tu aurais réussi. – Gdybyś był bardziej uwazny, odniósłbyś sukces.
8. Il craignait que je ne puisse pas le faire. – Obawiał się, że mogłbym tego nie zrobić.
9. Elle souhaitait que vous parlassiez moins fort. – Chciała, żebyście mówili ciszej.
10. Nous désirions qu’il partít plus tôt. – Pragnęliśmy, żeby wyjechał wcześniej.
11. Je ne pensais pas qu’ils fussent capables de cela. – Nie myślałem, że byli do tego zdolni.
12. Il aurait voulu que tu comprisses sa décision. – Chciałby, żebyś zrozumiał jego decyzję.
13. Si seulement nous puissions changer le passé! – Gdybyśmy tylko mogli zmienić przeszłość!
14. Elle exigeait que vous eussiez une explication. – Wymagała, abyście mieli wyjaśnienie.
15. Je voulais qu’il eût réussi sans aide. – Chciałem, aby odniósł sukces bez pomocy.
16. Il était nécessaire que nous fussions présents. – To było konieczne, abyśmy byli obecni.
17. Ils préféraient que je disse la vérité. – Woleli, żebym powiedział prawdę.
18. Nous avions peur qu’elle ne partít avant l’heure. – Baliśmy się, że odejdzie przed czasem.
19. Il voulait que nous vinssions plus tôt. – Chciał, żebyśmy przyszli wcześniej.
20. Je souhaitais que tu fisses attention. – Pragnąłem, żebyś uważał.

Przykłady z francuskiej literatury

1. Victor Hugo, Les Misérables: Fragment: „Qu’il parlât, qu’il fît ce qu’il voulait, personne ne l’écoutait, car chacun était pris par sa propre misère, et les mots de l’autre semblaient à peine atteindre leurs oreilles.” (Czy mówił, czy robił, co chciał, nikt go nie słuchał, bo każdy był pochłonięty własną niedolą, a słowa innych ledwo docierały do ich uszu.)
2. Gustave Flaubert, Madame Bovary: Fragment: „Elle voulait que son mari fût plus ambitieux, qu’il prît la plume pour répondre à ces lettres, et qu’il défendît leurs intérêts avec la même passion qu’elle mettait dans ses rêves.” (Chciała, aby jej mąż był bardziej ambitny, aby wziął póró, żeby odpowiedzieć na te listy, i żeby bronił ich interesów z tą samą pasją, z jaką ona oddawała się marzeniom.)
3. Marcel Proust, À la recherche du temps perdu: Fragment: „Il craignait que le temps ne passât trop vite, que les jours ne fussent emportés comme des feuilles par le vent, et qu’il ne restât plus rien de ces moments d’éternité qu’il avait cru capturer.” (Obawiał się, że czas minie zbyt szybko, że dni zostaną porwane jak liście przez wiatr, i że nie pozostanie nic z tych chwil wieczności, które myślał, że uchwycił.)
4. Honoré de Balzac, Eugénie Grandet: Fragment: „Que je fusse riche, pensait-il, je donnasse tout pour changer le destin de ma fille. Mais les étoiles éclairassent ma pauvreté sans jamais lui offrir une issue.” (Gdybym był bogaty, myślał, oddałbym wszystko, żeby zmienić los mojej córki. Ale gwiazdy oświetlały moą biedę, nigdy nie dając jej wyjścia.)

Podsumowanie

Subjonctif imparfait, choć dzisiaj rzadko stosowany w codziennej komunikacji, pozostaje niezastąpionym elementem francuskiego języka literackiego. Jego znajomość umożliwia nie tylko lekturę największych dzieł literatury, ale również lepsze zrozumienie historii francuskiej gramatyki. Opanowanie tego trybu może być wyzwaniem, jednak dla pasjonatów języka francuskiego jest to zarazem fascynująca przygoda i okazja do pogłębienia swojej wiedzy. Nawet jeśli subjonctif imparfait nie znajdzie zastosowania w Twoich rozmowach, jego nauka przyczyni się do pełniejszego docenienia subtelności i piękna tego języka.